12 Şubat 2016 Cuma

Ligo keşfi neden çok önemli?

Bugünlerde bilim camiasında çoğu ülkede flaş haber olarak duyurulan LIGO labaratuarının tespit ettiği yerçekimi dalgaların öneminden bahsetmek istiyorum bu yazıda.

Neden çok önemli bir keşif?
 Teoriye göre evren üzerinde gerçekleşen şiddetli olaylarda örneğin süper nova patlamaları yada karadeliklerin birleşmesi gibi olaylar evrenin dokusunu etkileniyor ve suya atılan bir taş misali bu dalgalar şiddetine göre evrende büyük bir alana yayılıyordu.  Aslında Einstein yıllar önce bundan detaylı bir şekilde bahsetmişti. Ama bu sadece teoriydi, bilimsel geçerlilik için ispat gerekiyordu.

Ligo deneyinde kullanılan düzenekten de kısaca bahsedeyim. Aynı anda birbirinden uzak iki büyük lazer tüpüne ışın demetleri gönderiliyor. Normal koşullarda iki ışın demetinin de aynı anda geri dönmesi bekleniyor. Ancak bir tanesi bu geri dönüş sürecinde gecikme yaşadığı takdirde bu bir kütle çekim kuvvetinin etkisine girdiği ve bu sebepten dolayı sözkonusu tüpün zamanının büküldüğü anlamına geliyor.

Neyi bulduk?
Ben sonuçlar hakkında az da olsa halen şüpheliyim(daha önce de bulduklarını iddia etmişler ve sonuçların bir eletromanyetik parazit sebebiyle olduğu anlaşılmıştı) ancak verilerin gerçek olduğunu kabul edersek netleşen bir kaç konu var. Yerçekiminin nasıl davrandığını biliyorduk, her şeyi çekiyordu. Ancak nasıl etki ettiğine dair kanıtlanmış hiç bir verimiz yoktu, ve yerçekimini manupule etmek istiyorsak nasıl davrandığına artı olarak nasıl etki ettiğini de bilmemiz gerekiyordu. Şimdi elimizde net birkaç verimiz var.

1-Yerçekimi dalgalar halinde ışık hızında ilerliyor.
2-Uzayın bir dokusu var ve yerçekmi dalgaları bu dokuyu büküyor.
3-Yerçekimi zaman ile direkt olarak ilişkili. Yerçekimini çözdüğümüzde, manupule edebildiğimizde aynı şey zamanın kendisi için de geçerli olacak.

Sonuç olarak
Tüm bu kanıtlara, ölçümlere rağmen yerçekimi hakkında halen çok az şey biliyoruz. Ancak bu bile çok büyük bir gelişme. En azından nereden ilerleyeceğimizi bulduk ve bir çok farklı tez üzerinde kafa yorup zaman kaybetmeyeceğiz. Bu kanıtlar LIGO ekibininin de bahsettiği gibi bence de kesinlikle Nobel'i hakediyor.